- 26 شهریور 1405
آزمایش قند خون برای اندازه‌گیری میزان گلوکز موجود در خون انجام می‌شود. گلوکز یکی از منابع اصلی انرژی بدن است و تنظیم آن به عملکرد هورمون‌هایی مانند انسولین وابسته است.
اندازه‌گیری قند خون می‌تواند برای غربالگری دیابت، بررسی پیش‌دیابت، ارزیابی علائم مرتبط با اختلال قند خون و پایش افراد مبتلا به دیابت مورد استفاده قرار گیرد.
نوع آزمایش و زمان نمونه‌گیری اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین «قند خون نرمال» باید بر اساس نوع آزمایش و شرایط نمونه‌گیری تفسیر شود.
در بزرگسالان غیر باردار، معمولاً کمتر از 100 mg/dL طبیعی در نظر گرفته می‌شود.
قند ناشتا 100 تا 125 mg/dL در محدوده پیش‌دیابت قرار می‌گیرد.
قند ناشتا 126 mg/dL یا بالاتر می‌تواند معیار تشخیصی دیابت باشد و نیاز به تأیید و ارزیابی پزشکی دارد.
برای بررسی میانگین قند خون طی حدود ۲ تا ۳ ماه گذشته استفاده می‌شود.
FBS مخفف Fasting Blood Sugar و به معنی قند خون ناشتا است.
در این آزمایش، نمونه خون پس از یک دوره ناشتایی طبق دستور آزمایشگاه گرفته می‌شود. FBS یکی از آزمایش‌های رایج برای بررسی قند خون و غربالگری دیابت است.
| قند خون ناشتا | برداشت کلی در بزرگسالان غیر باردار |
|---|---|
| کمتر از 100 mg/dL | در محدوده طبیعی |
| 100 تا 125 mg/dL | محدوده پیش‌دیابت |
| 126 mg/dL یا بیشتر | در محدوده تشخیصی دیابت؛ معمولاً نیازمند تأیید یا ارزیابی مجدد پزشکی |
آزمایش HbA1c یا هموگلوبین گلیکوزیله، میزان قندی را که طی زمان به هموگلوبین گلبول‌های قرمز متصل شده است اندازه‌گیری می‌کند.
این آزمایش تصویری از میانگین وضعیت قند خون طی حدود ۲ تا ۳ ماه گذشته ارائه می‌دهد و برای غربالگری و تشخیص دیابت و همچنین پیگیری کنترل قند در افراد مبتلا به دیابت کاربرد دارد.
| HbA1c | برداشت کلی |
|---|---|
| کمتر از 5.7٪ | در محدوده طبیعی |
| 5.7 تا 6.4٪ | محدوده پیش‌دیابت |
| 6.5٪ یا بیشتر | در محدوده تشخیصی دیابت؛ تشخیص باید توسط پزشک و با توجه به شرایط فرد انجام شود |
در آزمایش قند خون تصادفی، نمونه خون در هر ساعت از روز گرفته می‌شود و لازم نیست فرد برای زمان مشخصی ناشتا باشد.
این آزمایش در شرایطی که فرد علائم واضح افزایش قند خون دارد می‌تواند در ارزیابی اولیه مفید باشد. در افراد دارای علائم کلاسیک دیابت، قند خون تصادفی 200 mg/dL یا بیشتر می‌تواند در محدوده تشخیصی دیابت قرار گیرد و نیازمند ارزیابی پزشکی است.
⚠️ توجه
یک نتیجه غیرطبیعی همیشه به معنی تشخیص قطعی دیابت نیست و پزشک ممکن است برای تأیید تشخیص آزمایش دیگری درخواست کند.
قند خون پایین یا هیپوگلیسمی می‌تواند با علائمی مانند لرزش، تعریق، ضعف، گرسنگی، تپش قلب، سرگیجه یا گیجی همراه باشد.
در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، قند خون کمتر از 70 mg/dL به عنوان آستانه هشدار برای افت قند در نظر گرفته می‌شود.
علل افت قند می‌تواند متفاوت باشد و در افراد مبتلا به دیابت ممکن است با مصرف برخی داروها، تأخیر در غذا خوردن یا فعالیت بدنی مرتبط باشد.
علائم احتمالی
لرزش، تعریق، ضعف و گرسنگی
علت‌های مختلف
داروها، تغذیه، فعالیت بدنی و برخی بیماری‌ها
نیاز به بررسی
افت قند مکرر باید توسط پزشک ارزیابی شود.
افزایش قند خون ممکن است برای مدتی بدون علامت باشد. در صورت بالا بودن قابل توجه قند خون، علائمی مانند موارد زیر ممکن است دیده شوند:
💧 تشنگی زیاد
احساس تشنگی بیشتر از حالت معمول
🚻 تکرر ادرار
افزایش دفعات دفع ادرار
😴 خستگی
احساس خستگی و کاهش انرژی
👁️ تاری دید
تاری دید می‌تواند در برخی افراد رخ دهد.
برای آزمایش FBS معمولاً لازم است نمونه خون پس از یک دوره ناشتایی گرفته شود. مدت ناشتایی را مطابق دستور آزمایشگاه رعایت کنید.
در بسیاری از دستورالعمل‌ها، ناشتایی شبانه حدود ۸ تا ۱۲ ساعت استفاده می‌شود؛ اما دستور آزمایشگاه یا پزشک شما در اولویت قرار دارد.
💧 آب ساده معمولاً قابل مصرف است.
از مصرف نوشیدنی‌های شیرین، قهوه یا چای شیرین و مواد غذایی در دوره ناشتایی خودداری کنید، مگر اینکه آزمایشگاه دستور دیگری داده باشد.
پیش‌دیابت به شرایطی گفته می‌شود که میزان قند خون از محدوده طبیعی بالاتر است، اما هنوز معیارهای تشخیصی دیابت را ندارد.
در بزرگسالان غیر باردار، قند خون ناشتا 100 تا 125 mg/dL یا HbA1c بین 5.7 تا 6.4 درصد در محدوده پیش‌دیابت قرار می‌گیرد.
تشخیص و تصمیم‌گیری درباره پیگیری یا درمان باید توسط پزشک و با توجه به وضعیت فرد انجام شود.
معیارهای آزمایشگاهی مورد استفاده برای تشخیص دیابت شامل موارد زیر هستند:
FBS
126 mg/dL یا بیشتر
HbA1c
6.5٪ یا بیشتر
قند تصادفی
200 mg/dL یا بیشتر همراه با علائم کلاسیک
⚠️ تشخیص دیابت فقط با نگاه کردن به یک عدد آزمایش انجام نمی‌شود.
در بسیاری از شرایط، پزشک برای تأیید نتیجه از تکرار آزمایش یا آزمایش دیگری استفاده می‌کند.
پزشک ممکن است بر اساس سن و عوامل خطر، بررسی قند خون را توصیه کند. برخی عوامل خطر عبارت‌اند از:
- اضافه‌وزن یا چاقی
- سابقه خانوادگی دیابت
- کم‌تحرکی
- فشار خون بالا
- اختلالات چربی خون
- سابقه دیابت بارداری
- برخی شرایط یا داروهای خاص
وجود عوامل خطر به معنی ابتلای قطعی به دیابت نیست و نیاز به بررسی باید توسط پزشک تعیین شود.
اگر به دنبال آزمایش قند خون در کرج هستید، می‌توانید برای انجام آزمایش‌های قند خون و سایر آزمایش‌های تشخیصی به آزمایشگاه‌های معتبر مراجعه کنید.
آزمایشگاه کیمیا خدمات آزمایشگاهی مختلفی را ارائه می‌دهد و امکان انجام آزمایش‌های روتین و تخصصی در این مجموعه فراهم است.
قبل از مراجعه، نوع آزمایش و شرایط نمونه‌گیری را بررسی کنید؛ به‌خصوص اگر آزمایش شما نیاز به ناشتایی دارد.
قند خون نرمال چند است؟
در بزرگسالان غیر باردار، قند خون ناشتا کمتر از 100 mg/dL معمولاً در محدوده طبیعی در نظر گرفته می‌شود. تفسیر نتیجه باید با توجه به نوع آزمایش و شرایط فرد انجام شود.
قند خون ناشتا 100 تا 125 یعنی چه؟
قند خون ناشتا در محدوده 100 تا 125 mg/dL در بزرگسالان غیر باردار در محدوده پیش‌دیابت قرار می‌گیرد و بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.
قند خون ناشتا 126 خطرناک است؟
قند ناشتا 126 mg/dL یا بیشتر در محدوده معیار تشخیصی دیابت قرار می‌گیرد، اما تشخیص باید با ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز تأیید آزمایشگاهی انجام شود.
HbA1c نرمال چند است؟
HbA1c کمتر از 5.7 درصد معمولاً در محدوده طبیعی، 5.7 تا 6.4 درصد در محدوده پیش‌دیابت و 6.5 درصد یا بیشتر در محدوده تشخیصی دیابت قرار می‌گیرد.
برای آزمایش قند خون باید ناشتا باشیم؟
برای FBS باید طبق دستور آزمایشگاه در حالت ناشتا نمونه‌گیری انجام شود. اما برای HbA1c معمولاً ناشتایی لازم نیست.
آیا قند خون بالا همیشه علامت دارد؟
خیر. افزایش قند خون، به‌خصوص در مراحل اولیه، ممکن است بدون علامت باشد و به همین دلیل آزمایش‌های غربالگری در افراد واجد شرایط اهمیت دارند.
قند خون پایین چند است؟
در افراد مبتلا به دیابت، قند خون کمتر از 70 mg/dL معمولاً به عنوان آستانه هشدار برای افت قند در نظر گرفته می‌شود.
آزمایش قند خون در کرج کجا انجام دهیم؟
برای انجام آزمایش قند خون می‌توانید به آزمایشگاه کیمیا مراجعه کنید. پیش از نمونه‌گیری بهتر است درباره نوع آزمایش و شرایط ناشتایی مورد نیاز سؤال کنید.
برای انجام آزمایش قند خون، چکاپ و سایر آزمایش‌های تخصصی با آزمایشگاه کیمیا هماهنگ کنید.
⚕️ توجه پزشکی:
محدوده‌های ذکرشده برای بزرگسالان غیر باردار هستند و ممکن است بر اساس شرایط فرد، بارداری، روش آزمایش و دستورالعمل آزمایشگاه متفاوت باشند. تشخیص دیابت یا پیش‌دیابت باید توسط پزشک و با در نظر گرفتن علائم و نتایج آزمایش‌های لازم انجام شود.
